W dniu 19 marca 2025 r. Centrum Doskonałości im. Jeana Monneta w SGH zorganizowało 1. Międzynarodowe Seminarium CEWSE na temat zarządzania migracjami w Europie i dóbr publicznych. Eksperci, Dr Diego Caballero-Vélez (Uniwersytet w Mesynie, Włochy) oraz Dr Edina Lilla Mészáros (Uniwersytet w Oradei, Rumunia), omówili wpływ zarządzania migracjami na dobra publiczne w Europie Środkowo-Wschodniej. W wydarzeniu – realizowanym w formule hybrydowej – wzięło udział ponad 100 uczestników z Polski, Rumunii, Włoch, Ukrainy, Litwy i Czech. Nagranie z webinarium jest dostępne na platformie Youtube: https://www.youtube.com/@CentreofExcellenceSGH

Diego rozpoczął wystąpienie od perspektywy teoretycznej, analizując ochronę uchodźców przez pryzmat teorii dóbr publicznych. Przedstawił pojęcie „dylematu działania zbiorowego”, w którym część państw członkowskich „korzysta na gapę” z bezpieczeństwa i stabilności zapewnianych przez inne, co porównał do wydatków obronnych w NATO. Argumentował, że postrzeganie kosztów różni się w zależności od tożsamości — przykładowo Polska inaczej oceniała koszty przyjęcia uchodźców z Bliskiego Wschodu w 2015 r. niż później koszty związane z przyjęciem obywateli Ukrainy. Aby ograniczyć te nierównowagi, European Union przeszła od nieudanego mechanizmu obowiązkowej relokacji z 2015 r. do „Nowego paktu o migracji”. Pakt ten wprowadza zasadę „obowiązkowej elastycznej solidarności”, mającą na celu zrównoważenie podziału obciążeń poprzez umożliwienie państwom wyboru między relokacją osób ubiegających się o azyl a udzieleniem wsparcia finansowego lub operacyjnego, przy czym praktyczne rozumienie tej elastyczności pozostaje przedmiotem debaty.

Edina zaprezentowała studium przypadku Rumunii, tradycyjnie kraju emigracji i tranzytu, a nie kraju docelowego. Zwróciła uwagę, że wyjazd milionów Rumunów do Europy Zachodniej doprowadził do dotkliwych niedoborów siły roboczej, co zmusiło rząd do otwarcia rynku pracy dla pracowników z krajów azjatyckich, takich jak Nepal czy Sri Lanka. Choć w ostatnim czasie Rumunia notuje dodatnie saldo migracji dzięki powrotom obywateli oraz napływowi cudzoziemców, utrzymanie pracowników okazuje się trudne — wielu z nich traktuje Rumunię jako „trampolinę” do dalszej migracji na Zachód. Ponadto, mimo istnienia krajowej strategii postrzegającej migrację jako „proces do zarządzania, a nie problem do rozwiązania”, uchodźcy nadal napotykają istotne trudności integracyjne, zwłaszcza w obszarze mieszkalnictwa oraz niskiego poziomu świadczeń finansowych.

Sesję zakończyła dyskusja.